Leszczawa i okolice

Leszczawa Dolna, do której Państwa zapraszam, jest sporą wsią położoną na Pogórzu Przemyskim. Okolica przypomina Bieszczady sprzed kilkunastu lat. Są tu szlaki, przez które trzeba się przedzierać i nie spotka się na nich przez cały dzień innego wędrowca. Więcej tu śladów zwierząt niż ludzi.

Pogórze Przemyskie to niewysokie, ale prawdziwe góry. Długie, proste pasma zbudowane są z fliszu karpackiego. Ciągną się z północnego zachodu na południowy wschód i są poprzedzielane szerokimi dolinami potoków. W jednej z nich, dolinie Stupnicy, jest położona Leszczawa.
Dominującym elementem krajobrazu są lasy. Króluje tu buczyna karpacka ze znaczną domieszką jodły i mniejszą: świerka, jaworu, i wiązu górskiego. W okresie powojennym sztucznie wprowadzono sosnę.

      

W dzikich, puszczańskich lasach można spotkać m.in. niedźwiedzia brunatnego, dzika, rysia, wilka, żbika, jelenie i sarny. Doliny są dogodnym terenem łowieckim ptaków drapieżnych.

Pośród lasów wyłaniają się enklawy pól uprawnych, łąk i pastwisk. Niekiedy zabraknie w tym krajobrazie domów i ludzi a widać tylko stare drzewa owocowe. To pozostałość po dawnych ukraińskich wsiach, wysiedlonych w latach 1944 - 1947. Wraz z zachowanymi gdzie niegdzie cerkwiami, świadczą o przeszłości tych ziem.

Leszczawa Dolna wpisuje się w ten krajobraz i historię. Wieś zawdzięcza swoje powstanie rodowi Humnickich i istniała już w 1464 r. Przez ponad pięć wieków zamieszkiwała ją w większości ludność ruska ( ukraińska ) wraz z polską mniejszością. W XVIII w wzniesiono w Leszczawie Dolnej drewniany kościół z plebanią i drewnianą cerkiew. Leszczawa Dolna stała się siedzibą parafii rzymsko-katolickiej, która obejmowała jeszcze Leszczawę Górną i Leszczawkę. Siedzibą parafii greko-katolickiej była Leszczawa Górna i obejmowała również te trzy wsie.



Budowę obecnie istniejącego murowanego kościoła rozpoczęto w 1932 roku a ukończono ostatecznie już po wojnie. Przedwojenny proboszcz przerwał budowę, ponieważ miał sen, który przepowiadał mu śmierć po pierwszej mszy w nowo-wybudowanym kościele.
W 1941 r zakusy na cegłę z kościoła czynili Rosjanie, którzy chcieli zbudować z niej koszary w Nowej Wsi. Aby nie dopuścić do rozbiórki, ówczesny proboszcz przeniósł figury , obrazy i organy do nowego kościoła i zaczął tam odprawiać msze. Ostatecznie Rosjanie rozebrali stary kościół a drewno przeznaczyli do wypalania cegły.

Przed wojną Leszczawa Dolna liczyła ok. 300 numerów a Górna ok. 400. Górną zamieszkiwali praktycznie wyłącznie Ukraińcy . W Dolnej prawie połowę mieszkańców stanowili Polacy. W wielu przypadkach trudno było ustalić ostrą granicę narodowościową. Liczne były mieszane małżeństwa i często narodowość była kwestią świadomego wyboru.

Wojna polsko - ukraińska nie oszczędziła Leszczawy. Wieś została w 1944 r spalona przez UPA. Przetrwały tylko cztery domy. Ludność ukraińską częściowo przesiedlono w 1944-45 r do ZSRR a częściowo w 1947 r ( akcja " Wisła " ) na ziemie zachodnie i północne Polski. We wsi pozostało ok. 100 polskich rodzin.



Pierwsze lata po wojnie ludzie przemieszkiwali pod brogami, w szałasach i ziemiankach.

Dzisiejsza Leszczawa Dolna znowu liczy 300 domów.



Część z nich to drewniane domy z lat pięćdziesiątych a część to murowane budynki z ostatnich lat. Wojnę przetrwała XVIII w drewniana plebania, zachował się również podworski park. Zabytkową cerkiew rozebrano w 1960 r , drewno sprzedano a blachą pokryto świetlicę.


Organistówka w 2004 r.

"ORGANISTÓWKA" jest jednym z domów, które przetrwały wojnę. Została zbudowana w 1936 r przez organistę Kowalczyka. Dom przeszedł kilka lat temu generalny remont i od tej pory przyjmuje gości.
Oddalenie od centrów cywilizacji sprawia, że na Pogórzu Przemyskim i w Leszczawie panuje spokój a czas .." nie płynie ale ciecze ".

Tych, którzy to lubią serdecznie zapraszam.